ભારતના કમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ ક્ષેત્રના વિકાસને ઝડપી બનાવવા ગોબરધન યોજના લોન્ચ

એકીકૃત કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના એકીકૃત માળખા હેઠળ ખાતરીપૂર્વકની ખરીદી, સ્થિર કિંમત, મૂડી સહાય, પાઇપલાઇન કનેક્ટિવિટી, ક્રેડિટ સપોર્ટ અને ઇકોસિસ્ટમ વિકાસ લાવે છે

યોજનાના સુવ્યવસ્થિત અમલીકરણને ટેકો આપવા માટે ગોબરધન હેન્ડબુકનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું અને યુનિફાઇડ ગોબરધન પોર્ટલ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું

કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી શ્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ આજે કમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) ક્ષેત્રના વિકાસ માટેની કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના ‘ગોબરધન’ (GOBARdhan) લોન્ચ કરી હતી.

6 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ₹23,731 કરોડના ખર્ચ સાથે કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલી આ યોજના, ભારતમાં CBG વિકાસને ઝડપી બનાવવા માટે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી નાણાકીય વર્ષ 2035-36 સુધી દસ વર્ષનું માળખું પૂરું પાડે છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારો અને ધીરનાર (લેન્ડર્સ) ને વધુ ચોક્કસતા આપતા લાંબા ગાળાના માળખા સાથે સ્થાનિક CBG ઉત્પાદનમાં લગભગ 10 ગણો (લગભગ 5 MMSCMD સુધી) વધારો કરવાનો છે.

આ લોન્ચિંગમાં કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, રાજ્ય સરકારો, CBG ડેવલપર્સ, ઓઇલ અને ગેસ કંપનીઓ, સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સંસ્થાઓ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, સહકારી મંડળીઓ, ટેકનોલોજી પ્રોવાઇડર્સ અને અન્ય હિતધારકોના પ્રતિનિધિઓ સહિત CBG ઇકોસિસ્ટમના હિતધારકો એકઠા થયા હતા.

આ લોન્ચિંગ દરમિયાન ગોબરધન હેન્ડબુકનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જે હિતધારકો, પ્રોજેક્ટ ડેવલપર્સ, રાજ્ય સરકારો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને યોજનાને સમજવામાં અને તેના CBG હસ્તક્ષેપોને નેવિગેટ કરવામાં સહાય કરવા માટેની એક વ્યાપક સંદર્ભ માર્ગદર્શિકા છે, તેની સાથે યુનિફાઇડ ગોબરધન પોર્ટલ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, જે અરજીઓને સુવ્યવસ્થિત કરવા, બહુ-ચેનલ પ્રક્રિયાઓને દૂર કરવા અને પ્રક્રિયા તથા અમલીકરણ દરમિયાન પારદર્શિતા વધારવા માટે રચાયેલ એક કેન્દ્રીયકૃત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ છે.

આ પ્રસંગે બોલતા શ્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ જણાવ્યું હતું કે દેશમાં ઉપલબ્ધ ઊર્જા સંસાધનોના વધુ વિકાસ સાથે ભારતની વધતી જતી ઊર્જા જરૂરિયાતોને ઉપલબ્ધતા, પરવડે તેવી ક્ષમતા અને ટકાઉપણાના સંયુક્ત ઉદ્દેશ્યો દ્વારા સંબોધિત કરવી આવશ્યક છે.

તેમણે કહ્યું કે CBG ભારત માટે વિશેષ સુસંગતતા ધરાવે છે કારણ કે તે પાકના અવશેષો, પશુઓનું છાણ અને અન્ય ઓર્ગેનિક સંસાધનોને સ્વચ્છ સ્થાનિક ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે, જ્યારે જૈવિક ખાતર ઉત્પન્ન કરી શકે છે અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં નવી આર્થિક તકો ઊભી કરી શકે છે. ખેડૂતો, સહકારી મંડળીઓ, ગૌશાળાઓ અને સ્થાનિક સાહસો ફીડસ્ટોક એકત્રીકરણ, સંચય, પરિવહન અને પ્રક્રિયામાં ભાગ લઈ શકે છે, જે કૃષિ અને ઊર્જા વચ્ચેના સર્ક્યુલર લિંકને મજબૂત બનાવે છે.

આ યોજનાથી વિદેશી હૂંડિયામણમાં ₹40,000 કરોડથી વધુની બચત, જીડીપીમાં ₹75,000 કરોડથી વધુનો ઉમેરો અને 1.5 લાખથી વધુ નોકરીઓ સહિત નોંધપાત્ર આર્થિક અને પર્યાવરણીય લાભો થવાની અપેક્ષા છે. તે 10 મિલિયન ટન અશ્મિભૂત બળતણને સ્વચ્છ ગેસ સાથે બદલવાની, 40 મિલિયન ટનથી વધુ CO₂ ઉત્સર્જન ઘટાડવાની અને 250 મિલિયન ટન જૈવિક ખાતરના ઉત્પાદનને ટેકો આપવાની પણ અપેક્ષા રાખે છે.