ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે (13 ઓગસ્ટ, 2026) નવી દિલ્હી ખાતે પ્રખ્યાત કલાકારોને વર્ષ 2024 અને 2025 માટે સંગીત નાટક અકાદમી ફેલોશિપ અને સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કારો એનાયત કર્યા.
આ પ્રસંગે રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે આજે સન્માનિત થયેલા મંચીય કલાકારો સામૂહિક રીતે ભારતનો એક સાંસ્કૃતિક નકશો રજૂ કરે છે—એક એવો નકશો જે આ માટીની વાર્તાઓ અને ગીતોથી વણાયેલો છે; એક એવો નકશો જે આ વૈવિધ્યસભર ભૂમિના નૃત્યો અને તહેવારોને આવરી લે છે અને સદીઓથી ઘડાયેલી તેની ભાષાઓ અને બોલીઓની યાદોને સાચવી રાખે છે.
રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આપણી પાસે સંગીતની પરંપરાઓ, નૃત્ય શૈલીઓ અને લોકનાટકના અસંખ્ય સ્વરૂપોની મહાન સમૃદ્ધિ છે. ભારતીય સંસ્કૃતિ જમીન સાથે ઊંડે સુધી જોડાયેલી છે. તેની વિવિધ ખાનપાનની પરંપરાઓ, પોશાક, નૃત્ય સ્વરૂપો અને સંગીત બધું જ પ્રકૃતિથી પ્રેરિત છે. કલાકારો નૃત્ય અને સંગીત રજૂ કરવા માટે કલરવ કરતા પક્ષીઓ, ખળખળ વહેતા ઝરણાં, વૃક્ષો અને પાંદડાં, વાદળો અને નદીઓમાંથી પ્રેરણા મેળવે છે. વિવિધતા અને એકતા વચ્ચેનો આ સંબંધ આપણી કલાની સૌથી મોટી શક્તિઓમાંનો એક છે.
રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે ભારતના વિવિધ કલા સ્વરૂપોમાં ગુરુ-શિષ્ય પરંપરાએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. ગુરુ આપણી કલાઓ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પુસ્તક તરીકે કાર્ય કરે છે. આજના ઝડપથી બદલાતા યુગમાં, આપણા ઘણા લોકકલાના સ્વરૂપો લુપ્ત થવાના જોખમનો સામનો કરી રહ્યા છે. આવા કલા સ્વરૂપોનું માત્ર દસ્તાવેજીકરણ કરવું જ નહીં પરંતુ તેને જીવંત રાખવા માટે વિશેષ પ્રયાસો કરવા પણ જરૂરી છે. તેમણે આનંદ વ્યક્ત કર્યો કે સંગીત નાટક અકાદમી આ જ ઉદ્દેશ્ય સાથે ‘કલા-દિક્ષા’ કાર્યક્રમનું આયોજન કરી રહી છે. તેમણે વરિષ્ઠ કલાકારોને આગામી પેઢીને તૈયાર કરવા માટે વ્યવસ્થિત પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરી.
રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે કલાના મૂલ્યો અને સંવેદનાઓ દ્વારા પોતાના જીવનને સમૃદ્ધ બનાવવા માટે પ્રકૃતિને સૌથી કુદરતી તાલીમ ક્ષેત્ર માનવામાં આવે છે. લોક અને આદિવાસી કલાઓ જીવન પ્રત્યેનો કુદરતી ઉત્સાહ અને પ્રકૃતિ સાથેનો ઊંડો સંબંધ પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ કલા સ્વરૂપોમાં સમુદાયની સ્મૃતિ અને સામૂહિક ચેતના સહજ અભિવ્યક્તિ મેળવે છે. આ જ કારણ છે કે લોકકલાઓ ભારતની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો એક મહત્વપૂર્ણ આધાર બનાવે છે.
રાષ્ટ્રપતિએ સંગીત નાટક અકાદમી ફેલોશિપ અને સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કારો મેળવનારાઓને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને જણાવ્યું હતું કે ભારતીય પરંપરાના વાહકો તરીકે, તેઓ આપણી સામૂહિક સ્મૃતિના રક્ષકો અને ભવિષ્ય માટેના દ્રષ્ટિકોણના સર્જકો છે.
રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે સંગીત નાટક અકાદમીને ભારતની સોફ્ટ પાવરનું એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે તે આવનારા સમયમાં ભારતની સાંસ્કૃતિક ઊર્જાથી સમગ્ર વિશ્વને સમૃદ્ધ બનાવવાનું જાળવી રાખશે.
About The Author
